Begrippenlijst

In de medische wereld kom je veel moeilijke termen tegen. Zeker als jij of een naaste geconfronteerd is met een diagnose, wil je zo snel mogelijk op de hoogte zijn. Daarom hebben wij de moeilijke termen in ‘normaal Nederlands’ vertaald.

Abdominaal

In de buik; abdominale aorta is dat deel van de lichaamsslagader dat door de buik loopt, van het middenrif tot aan de aftakking van de twee slagaderen richting het bekken.

Ablatie

Behandeling bij hartritmestoornissen, waarbij middels hitte littekens worden gebrand in het oppervlak van de boezems van het hart zodat elektrische signalen die het ritme verstoren, worden geblokkeerd

Adaptatie

Aanpassing

Adrenaline

Stresshormoon. Hormoon geproduceerd in de bijnieren, dat de bloedvaten vernauwt, de hartslag versnelt en de bloeddruk verhoogt 

Adventitia

Buitenste laag van de aortawand, van in totaal drie lagen

Aneurysma

Verwijding van een bloedvat, waardoor de wand oprekt en dunner wordt

Aorta

Grote lichaamsslagader, waarin het hart bloed pompt

Aorta ascendens

Opstijgende deel van de aorta vanaf het hart tot aan de boog

Aorta descendens

Afdalende deel van de aorta vanaf de boog, bevindt zich in borst- en buikholte

Aortaboog

De overgang tussen het opstijgende en afdalende deel van de aorta, waaruit de vaten  ontspringen naar hoofd en armen

Aortadissectie

Proces waarbij door een scheurtje in de binnenste aortawand de lagen van de aortawand los scheuren van elkaar, waardoor er twee kanalen gevormd worden

Aorta-insufficiëntie

Onvoldoende sluiting van de aortaklep, waardoor er bloed kan terugvloeien van de aorta naar de linker hartkamer (lekkage)

Aortaklep

Hartklep tussen de linker hartkamer en de aorta

Aortawortel

 

Het deel van de aorta dat het dichtst tegen het hart zit, waaruit de kransslagaders ontspringen

Aortitis

Ontsteking van de aortawand

Arteria

Slagader

Arteria carotis

Halsslagader

Arteria Coronaria

Kransslagader

Arteria iliaca

Bekkenslagader

Arteria renalis

Nierslagader

Arteria subclavia

Slagader die onder sleutelbeen door loopt

Arterie

Slagader

Atherosclerose

Slagaderverkalking

Autosomaal dominant overerfbaar

De aanleg voor de ziekte en daarmee de kans om de ziekte te krijgen, wordt geërfd als het foute gen van één van de ouders is overgedragen, waarbij het niet uit maakt of je meisje of jongen bent. 

AV-knoop

Tussen de wanden van de hartboezems en de hartkamers vindt geen geleiding plaats behalve op 1 plek waar al het geleidingsverkeer vanuit de atria (boezems) richting de ventrikels (kamers) loopt. Deze “brug” heet de atrioventriculaire knoop, of AV knoop.

Bentall procedure
Vervanging van de aortaklep door een aortaklepprothese waaraan een vaatprothese is gehecht
Beroerte
Verzamelnaam voor een TIA (transient ischemic attack), hersennfarct en hersenbloeding
Bètablokker
Medicijn wat de bloeddruk regelt; verlaagt bloeddruk en hartslag, waardoor het hart het bloed rustiger rond pompt
Bicuspide aortaklep
De klep bestaat uit 2 klepblaadjes in plaats van 3 klepblaadjes
Biologische hartklep
Een klep gemaakt van dierlijk materiaal (rund/varken) of een donorklep
Bloedglucose
Bloedsuiker
Bundel van His

Speciale groep van geleidingscellen die vanuit de atrioventriculaire (AV) knoop een soort snelweg voor de geleiding van de elektrische prikkel vormen. Deze bundel loopt door de wand tussen de twee hartkamers in en splitst naar de linker en rechter kamer.

Calciumblokker
Medicijn wat het hart ontlast en de bloeddruk verlaagt; verminderde opname van calcium zorgt voor verminderde werking van de (hart)spier en verwijding van de bloedvaten
Cardioplegie
Tijdelijk stilleggen van de hartfunctie
Cardiovasculair
Heeft betrekking op hart en bloedvaten
Cholesterol
Vetachtige stof, die aangemaakt wordt in de lever uit de verzadigde vetten
Circulatoir arrest
Bloedsomloop wordt gestopt
Collaps
Wegraking, flauwvallen
Cortisol
Stresshormoon. Hormoon wat o.a. de bloeddruk verhoogt 
CTA
Onderzoek waarbij m.b.v. een röntgenapparaat twee of drie dimensionale opnames gemaakt worden van de bloedvaten
CT-scan
Onderzoek waarbij m.b.v. een röntgenapparaat twee of drie dimensionale opnames gemaakt worden van doorsneden van het lichaam
David procedure
Klepsparende wortelvervanging
Degeneratie
Achteruitgang, waarbij bepaalde eigenschappen verloren gaan
Dilatatie
Verwijding
Dissectie
Scheur, scheiding
DNA-onderzoek
Laboratoriumonderzoek naar genen
Dwarslaesie
Onderbreking of functieverlies van de zenuwbanen in de rug waardoor verlamming ontstaat
ECG
Electrocardiogram, waarbij de elektrische activiteit van de hartspier wordt geregistreerd
Echo
Afbeelding van organen met behulp van geluidsgolven, die terug worden gekaatst
Ehlers-Danlos vasculair
vEDS; Erfelijke bindweefsel aandoening gericht op de vaten
Elephant trunk
Prothese waarmee de volledige aortaboog wordt vervangen, waarbij een stuk vaatprothese vrij in de afdalende aorta hangt
Embolie
Een aandoening waarbij een losgeschoten bloedprop van een stolsel vastloopt in een kleiner bloedvat en dit bloedvat verstopt
Endocarditis
Ontsteking van de binnenwand van het hart en de hartkleppen
Endo-leak
Lekkage van bloed langs of door de stent die als prothese in een bloedvat is geplaatst
Endoprothese
Kunstmateriaal (dus niet van het eigen lichaam) dat in het lichaam wordt geplaats als hulpmiddel. Bij vaten gaat dit vaak om buisjes en/of zelf-expanderend metalen frame (soort kippengaas).
Endovasculair
Door een vat aan te prikken wordt middels voerdraden materiaal in de vaten gebracht, zonder deze open te leggen.
EVAR
EndoVasculair Aortic Repair; m.b.v. een plaatsingskatheter (lange, dunne plastic buis) wordt, veelal via de liesslagader, een stent graft geplaatst in het aangedane deel van de slagader. Vaak verwijst EVAR naar endovasculaire behandelingen van de hoofdslagader in de buik. Wanneer de aandoening in de borstkas is, komt er Thoracic voor, dus TEVAR.
Frozen elephant trunk
Prothese waarmee de volledige aortaboog wordt vervangen middels een buisvervanging van het eerste deel van de aorta boog en daaraan vastgehecht een stent graft (zelf expanderende buis met een soort kippengaas eromheen) dat door het vat richting de rest van de aorta gaat.
FTAAD
Familiair Thoracale Aorta Aneurysma of Aorta Dissectie; verwijding en/of scheuring van de binnenste laag van de aortawand in de borstkas, bij meerdere mensen in één familie, zonder aanwijzingen voor een bindweefselaandoening
Gen
Drager van bepaalde erfelijke informatie
Genetisch
Heeft betrekking op de erfelijkheid
Hartkatheterisatie
M.b.v. een slangetje wordt via een bloedvat het hart en de kransslagaders van binnen onderzocht
Harttamponade
Vochtophoping in het hartzakje
HDL-cholesterol
Het goede cholesterol; helpt bij het opruimen van cholesterol uit het bloed
Hybride prothese
Prothese die bestaat uit een vaatprothese en een stent
Hypertensie
Hoge bloeddruk
Hyperventileren
Te snel of te diep ademhalen
Hypotensie
Lage bloeddruk
Hypothermie
Verlaging van de lichaamstemperatuur
INR waarde
Geeft aan hoe snel het bloed stolt

Intima

Binnenste laag van de wand van de aorta, van in totaal drie lagen
Intramuraal hematoom
Een bloeding in de aortawand zonder een scheur in de binnenlaag (intima)
Katheter
Een slangetje die in het lichaam ingebracht kan worden
Kransslagader
Uit de aorta ontspringende slagader die het hart van bloed voorziet
LDL-cholesterol
Het slechte cholesterol; hoopt zich op in slagaders waardoor er vernauwingen kunnen ontstaan
Loeys-Dietz syndroom
Aangeboren en erfelijke bindweefsel aandoening
Longembolie
Afsluiting van de longslagader, meestal door een bloedstolsel
Lumbaal
Heeft betrekking op de onderrug, de lendewervels
Malperfusie syndroom
Verstoring in de bloedtoevoer naar de organen
Marfan syndroom
Aangeboren en erfelijke bindweefsel aandoening
Mechanische hartklep
Een klep gemaakt van kunststof en/of metaal
Media
Middelste laag van de wand van de aorta, van in totaal drie lagen
Mitralisklep
Hartklep tussen de linkerboezem en de linkerkamer
MRI 
Onderzoek waarbij m.b.v. een sterke magneet en radiogolven opnames gemaakt worden van doorsneden van het lichaam of bepaalde organen
Multidisciplinair
Meerdere medische specialismen die samenwerken in één team
Mutatie
Verandering, spontane verandering in het erfelijk materiaal
Nierdialyse
Een behandeling waarbij de nierfunctie met zuivering van afvalstoffen wordt overgenomen door dit kunstmatig via het bloed te doen
Noradrenaline
Hormoon wat zorgt voor verhoging van de hartactiviteit en vernauwing van de vaten waardoor er meer bloed rondpompt en de bloeddruk stijgt
Oxygenatie
Hoeveelheid gebonden zuurstof in het slagaderlijke bloed
PAU
Beschadiging  van de binnenste aortawand door slagaderverkalking, zodanig dat er een opening onstaat
Perfusionist
Houdt de bloedcirculatie, zuurstofuitwisseling van het bloed en organen in de gaten bij o.a. een hartoperatie of operatie aan de grote vaten, waarbij gebruik wordt gemaakt van de hart-longmachine
Pericard
Hartzakje, buitenste vlies
Pericarditis
Ontsteking van het hartzakje
PET scan
Beeldvormend onderzoek waarmee met een radioactieve stof metabole activiteit van weefsels en organen (cellen) bekeken worden
Plaatjesaggregatie remmer
Antistollingsmiddel; bloedplaatjes worden minder kleverig waardoor het bloed minder snel stolt
Post intensive care syndroom
 PICS; verzameling aan symptomen van lichamelijk en/of geestelijke aard die het gevolg zijn van een IC-opname
Post intensive care syndroom-familie
PICSF; gezondheidsklachten die bij naasten van een (ex-)IC patiënt ontstaan op het gebied van gedachten en gevoelens
Post traumatisch stress stoornis
PTSS of PTSD(disorder); psychische aandoening die kan ontstaan na het meemaken van schokkende, traumatische ervaringen
Prothese
Kunststof of metalen vervanging van een lichaamsdeel
Pulmonalisklep
Hartklep tussen de rechterkamer en de longslagader
RAS-remmer
Groep van medicijnen met een bloeddrukverlagende en hartfunctie-verbeterende werking
Ruptuur
Totale scheuring 
Sinusknoop
Groepje cellen in de rechterboezem, die electrische prikkels afgeven aan de boezems waardoor de hartspier zich samentrekt.
Stent graft
Kunststof buis (graft) die via de vaten in een aangedaan vat kan worden geplaatst om aandoeningen te behandelen. Wanneer er stent bij staat zit er een metalen frame omheen (soort kippengaas) om het op zijn plaats te houden.
Syndroom
Een samengaan van verschijnselen; een groep verschijnselen die samen een aandoening vormen
TAA
Thoracaal Aorta Aneurysma; verwijding van de aortawand, die zich in de borstkas bevindt
TAAD
Thoracaal Aorta Aneurysma met Dissectie; verwijding en/of scheur in de binnenste laag van de aortawand, die zich in de borstkas bevindt
TEVAR
Thoracic EndoVascular Aortic Repair; m.b.v. een plaatsingskatheter (lange, dunne plastic buis) wordt er een stent graft geplaatst in het aangedane deel van de slagader, die zich in de borstkas bevindt. 
Thoracaal
Heeft betrekking op de borstkas; aorta thoracaal is dat deel van de aorta wat zich in de borstkas bevindt
Thorax
Borstkas
Trauma
Ongeval of schokkende gebeurtenis
Tricuspidalisklep
Hartklep tussen de rechterboezem en de rechterkamer
Trombo-embolie
Verstopping van kleine slagaderen en haarvaten door een losgeschoten propje (embolie) van een bloedstolsel (thrombus)
T(h)rombose
Ontstaan van een bloedstolsel in een bloedvat
Type A (aortadissectie)
Een scheur in de binnenste laag van de aortawand, die begint in het opstijgende deel van de aorta en door kan lopen tot in de liesslagaders
Type B (aortadissectie)
Een scheur in de binnenste laag van de aortawand, die begint in het afdalende deel van de aorta en door kan lopen tot in de liesslagaders
Valse lumen
Het nieuwe kanaal dat door de scheuring ontstaan is, waarbij het bloed tussen de binnenste en de middelste laag van de wand van het bloedvat stroomt
Vasculair
Heeft betrekking op de bloedvaten
Vasculitis
Ontsteking van de wanden van bloedvaten
Vena
Ader
Ventrikel
Hartkamer
Ware lumen
Het normale kanaal waardoor het bloed stroomt
X-thorax
Onderzoek waarbij een röntgenfoto van de borstkas wordt gemaakt, onder andere ter beoordeling van het hart en de longen